Kuźnia projektów

Nowe miejsca kulturalne w Ostrowi Mazowieckiej

Miejski Dom Kultury, Miejska Biblioteka Publiczna oraz powstające Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej zyskują nową przestrzeń do swoich działań. A położony w samym centrum miasta budynek dawnej elektrowni na naszych oczach staje się nowym punktem na kulturalnej mapie Mazowsza.

Potrzeby paliwem zmian

Władze samorządowe Ostrowi Mazowieckiej wykorzystują możliwości adaptacji istniejących obiektów budowlanych do pełnienia nowych zadań. To nie pierwsza w Ostrowi Mazowieckiej inwestycja polegająca na stworzeniu nowej przestrzeni dla kultury. We wrześniu odbyło się uroczyste otwarcie Jatek – zabytkowego budynku, który po latach zaniedbania został wyremontowany i zaadaptowany na potrzeby Miejskiego Domu Kultury. O projekcie „Ochrona zabytkowego budynku Jatek w Ostrowi Mazowieckiej i nadanie mu nowych funkcji kulturalnych” pisaliśmy w nr 3/3017 biuletynu „Fundusze Europejskie na Mazowszu”. Natomiast w listopadzie zakończyła się pierwsza część projektu „Kultura pod napięciem”, w ramach którego – podobnie jak w przypadku Jatek – zdewastowany budynek całkowicie zmienia swoją funkcję i zaczyna służyć kulturze. To efekt diagnozy, jaką przeprowadziły władze samorządowe Ostrowi. – Na początku naszej pracy zrobiliśmy rozeznanie potrzeb kulturalnych, diagnozę dla potrzeb strategii miasta i potrzeb rewitalizacji. Ze wszystkich tych analiz wynikało, że miasto potrzebuje nowej przestrzeni kulturalnej, obiektów, które będą służyły kulturze. A że zostały ogłoszone konkursy w ramach działania 5.3 „Dziedzictwo kulturowe” RPO WM, postanowiliśmy skorzystać z możliwości i nasze degradujące się budynki miejskie dostosować do nowych celów – tłumaczy Jerzy Bauer, burmistrz miasta Ostrów Mazowiecka. Oba projekty zostały bardzo wysoko ocenione i zajęły drugie miejsca rankingowe w swoich kategoriach. – Na ten sukces złożyło się kilka rzeczy. Po pierwsze, mieliśmy dobry, zaangażowany zespół, w którym wszyscy chcieliśmy coś zrobić dla swojego miasta i dalej chcemy je rozwijać, odpowiadać na potrzeby mieszkańców. W zespole była m.in. osoba związana z kulturą, architekt oraz specjalista w zakresie prawa budowlanego. Po drugie, ważny był kontakt z Urzędem Marszałkowskim Województwa Mazowieckiego i Mazowiecką Jednostką Wdrażania Programów Unijnych. Nasz projekt wielokrotnie konsultowaliśmy zarówno przed aplikacją, jak i w czasie pisania wniosku – podkreśla Jerzy Bauer.

Budynek dawnej elektrowni w nowym wcieleniu, fot. Urząd Miasta Ostrów Mazowiecka

 

Projekt „Kultura pod napięciem” obejmuje adaptację na potrzeby instytucji kultury dwóch budynków. Pierwszym jest dawna elektrownia miejska, która przez kilkadziesiąt lat pełniła funkcje magazynowe, drugim – dom rodziny Ostrowskich na ulicy Warszawskiej, związany z postacią rotmistrza Witolda Pileckiego, bohatera II wojny światowej, więźnia obozu koncentracyjnego w Auschwitz, żołnierza Armii Krajowej i podziemia niepodległościowego po 1945 r.

Nie do poznania

Dawna elektrownia, od której wziął nazwę projekt, została wybudowana w okresie międzywojennym. Był to niewielki zakład wytwarzający prąd elektryczny z ropy. Działał jeszcze po II wojnie światowej. Gdy jednak zapotrzebowanie na elektryczność wzrosło, elektrownia okazała się zbyt mało wydajna, została więc zamknięta, a budynek zaczął pełnić funkcje magazynowe. Obok niego powstało targowisko, nazywane przez mieszkańców zieleniakiem. Przez lata budynek nie był konserwowany i podupadł. Jednak był wciąż w stanie na tyle dobrym, że po gruntownym remoncie mógł pełnić nowe funkcje. Kiedy okazało się, że w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego pojawiła się możliwość dofinansowania projektu adaptacji dawnej elektrowni na potrzeby ostrowskich instytucji kultury, rozpisany został konkurs architektoniczny. Jego zwycięzca został wyłoniony przez komisję, w skład której wchodził m.in. przedstawiciel Stowarzyszenia Architektów Polskich. Modernizacja budynku prowadzona była z Funduszy Europejskich, natomiast ze środków własnych miasta została zaaranżowana przestrzeń wokół obiektu. Powstał tam parking, który z jednej strony będzie pełnił swoją tradycyjną funkcję nie tylko dla osób przyjeżdżających do starej elektrowni, ale również do położonych obok kina i biblioteki, a z drugiej – będzie przestrzenią dla organizacji różnych wydarzeń kulturalnych.

Budynek dawnej elektrowni w nowym wcieleniu, fot. Urząd Miasta Ostrów Mazowiecka

 

Zmiany w budynku dawnej elektrowni są bardzo duże. – Wcześniej była to jedna przestrzenna hala. Dobudowaliśmy strop, co umożliwiło powstanie drugiej kondygnacji i podwojenie powierzchni użytkowej. Zbudowaliśmy dwie klatki schodowe. Odkryliśmy piwnice i wykorzystaliśmy je na cele gospodarcze. Na parterze powstała sala dla około 100 osób z zapleczem sanitarnym, foyer i sceną. Pomieszczenia na piętrze mieszczą m.in. archiwum, część administracyjno-biurową, a także mniejszą salę, przystosowaną do prowadzenia ćwiczeń plastycznych czy muzycznych – wymienia Adam Radomski, architekt miejski. W ramach projektu zakupiono nagłośnienie, sprzęt oświetleniowy i audiowizualny, np. projektory multimedialne i telebim. W starej elektrowni będzie można organizować przedstawienia, kameralne koncerty, pokazy filmowe, wystawy i konferencje. Przestrzenią ekspozycyjną są również korytarze. Na jednym z nich zachowano okazałą żelbetową belkę, która stała się znakomitą powierzchnią wystawową. Cały obiekt jest dostępny dla osób z niepełnosprawnościami.

Pamiątka dla rotmistrza

Jednak to nie wszystko. „Kultura pod napięciem” to również remont domu rodziny Ostrowskich i zaadaptowanie go na potrzeby nowego muzeum. Dom na ulicy Warszawskiej jest związany z postacią rotmistrza Witolda Pileckiego. Mieszkała w nim Maria Ostrowska, z którą w 1931 r. wziął ślub w kościele w Ostrowi. W tym domu państwo Pileccy wielokrotnie przebywali przed 1939 r., a w okresie II wojny światowej i po jej zakończeniu, gdy rotmistrz został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa, mieszkała tu Maria Pilecka z dziećmi. W ramach projektu dom został wyremontowany i przystosowany na potrzeby muzeum. Będą tu prezentowane pamiątki związane z postacią rotmistrza i jego rodziny. Inwestycja na ulicy Warszawskiej ma również drugą część, dofinansowywaną przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W ramach tych działań prawdopodobnie w przyszłym roku powstanie połączony z domem rodziny Ostrowskich nowoczesny budynek, będący rozszerzeniem muzeum. Będą tam prezentowane wystawy czasowe, luźniej związane z postacią Witolda Pileckiego i jego działalnością. Muzeum Dom Rodziny Pileckich z pewnością stanie się turystyczną wizytówką miasta, a ostrowska kultura będzie mogła rozwijać skrzydła napędzana energią nowych przestrzeni.

 

Marek Rokita

 

 Projekt: Kultura pod napięciem

Działanie: 5.3 Dziedzictwo kulturowe

Całkowita wartość projektu: 4,9 mln zł

Dofinansowanie z RPO WM: 3,4 mln zł